"Goeiemiddag.
Onze vlaggen hangen halfstok vandaag. Net zoals die van FNV ZBO, die bij alle andere FNV-bonden en de vlaggen bij de vakcentrale FNV in Amsterdam. Dat is, omdat we vandaag letterlijk even stil staan bij al die mensen die tijdens of als gevolg van hun werk komen te overlijden.
Als je de cijfers op je laat inwerken, vallen er bij het zo vaak zo makkelijk in de mond genomen gezegde 'van werken is nog nooit iemand doodgegaan' toch wel veel kanttekeningen te plaatsen. Elk jaar meer dan twee miljoen dodelijke slachtoffers wereldwijd: dat is er elke vijftien seconden een. En ook in Nederland vergt het werk elk jaar opnieuw ruim 3000 slachtoffers.
FNV Bouw steunt onze collega's van de Keniaanse bouw- en houtbonden bij hun werk, in omstandigheden die niet met die van ons te vergelijken zijn. Als in Kenia een werknemer overlijdt, planten zijn of haar collega's een boom. Die boom staat in Afrika voor leven. In de boom die wij hier geplant hebben, nu nog een boompje maar op een dag een machtige kastanje, herdenken wij al die mensen die in onze sectoren hun werk met de dood hebben moeten bekopen. Omdat ze van een steiger vielen, van een dak, uit een hoogwerker, omdat ze bekneld raakten, onder een betonblok of in een machine, omdat ze onder schuivend zand terechtkwamen, omdat ze aan asbestkanker stierven of overleden aan OPS. Mensen die gemist worden door hun gezin, door hun familie, door hun vrienden. En door hun collega's.
Afgelopen jaar overleden er in de bouw, dus tijdens het werk, opnieuw dik twintig collega's. Bij dat getal worden altijd vraagtekens geplaatst. In de eerste plaats door bouwwerkgevers, en hun organisatie Bouwend Nederland. Dan wordt gezegd dat dat ongevallencijfer te negatief is. Een verkeerd beeld van de bouw schetst. Dat het daarbij niet alleen gaat om bouwvakkers die in dienst zijn van een bouwbedrijf, maar ook om andere mensen die op de bouwplaats rondlopen. Mensen waarvoor men, want dat zegt men eigenlijk met die discussie, geen verantwoordelijkheid draagt. Waarvoor men zich niet verantwoordelijk voelt.
Ik schaam me voor zo'n redenering. En voor het erbijhorende gedrag. En dat zeg ik ze ook elke keer. Voor mij is iedereen die in de bouw z'n brood probeert te verdienen een bouwvakker. Met een gezin, met een familie, met vrienden, met collega's. En met een bond die zich wèl met 'm verbonden voelt. Zich wèl voor zijn welzijn verantwoordelijk voelt. Of het nou om een Poolse of Bulgaarse collega gaat. Om een uitzendkracht. Of om een zelfstandige zonder personeel, een zzp-er.
En daar zijn er hoe langer hoe meer van. Flexibilisering is in de bouw niet meer weg te denken. En dat hoeft ook niet. De bouw kent nu eenmaal pieken en dalen en het is niet meer dan logisch (niet meer dan goed ondernemerschap ook) dat je daar als werkgever je personeelsvoorziening op aanpast. Er is niks tegen flex. Als dat tenminste 'fatsoenlijke flex' is. Flex, waarbij niet van mensen wordt geprofiteerd, maar in ze wordt geïnvesteerd. Zodat ze perspectief hebben. Op werk tegen fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden en onder fatsoenlijke arbeidsomstandigheden. Op veilig werk. Op werk dat je in staat stelt te leven, niet op werk dat je je leven kost.
Flex in de bouw is overal. Fatsoenlijke flex echter niet. Loop eens op een gemiddelde bouwplaats rond, zou ik zeggen (wel eerst helm op en veiligheidsschoenen aan!), en je ziet wat ik bedoel. Flex waarbij de flexwerker niet krijgt waar-ie recht op heeft. Flex enkel en alleen omdat 't zo lekker goedkoop is. Flex waarvoor niemand verantwoordelijk is. Flex die, omdat de cao ook nog eens ontdoken wordt, ten koste gaat van het draagvlak onder voorzieningen waar de bouw trots op zou moeten zijn. Ook op het gebied van arbeidsomstandigheden en veiligheid.
Als die doorgeschoten flex, die grenzeloze, onfatsoenlijke flex in de bouw niet een halt wordt toegeroepen, voorspel ik eerder méér dan minder ongevallen in de sector. Dat kan namelijk niet anders in een bedrijfstak die in toenemde mate wordt opgeknipt, waar verantwoordelijkheden over de schutting worden gegooid waardoor afstemming en communicatie steeds ingewikkelder worden, waar een steeds grotere groep collega's het recht op fatsoenlijke en veilige arbeidsomstandigheden wordt onthouden en waar mede daardoor het draagvlak wordt afgebroken onder maatregelen die juist ger"icht zijn op veilig en gezond werken. Op werk waarvan je inderdaad niet doodgaat. Op werk waarmee je je pensioen kan halen. Om daar dan vervolgens ook nog gezond van te kunnen genieten.
Vandaag is een dag om te gedenken. En dat doen we dan ook. Maar het is ook een dag om datgene waar wij als FNV Bouw voor staan, elke dag opnieuw, dat werk beter, veiliger en gezonder moet, nog eens stevig te benadrukken.
Bij deze!"