De oplevering 

In de bouw leef je best vrij. Je trekt als nomaden van plaats tot plaats, maar wat wij maken dat blijft. Als Martin Frickus “zijn” toren van 28 verdiepingen aan de Maas passeert, kijkt de hoofduitvoerder bij ERA altijd even omhoog. “Weinigen beseffen hoeveel vakmanschap er in al hun huizen en kantoren zit. “Maar jij kon toch best goed leren,’ verbazen ze zich op verjaardagen als ik vertel dat ik in de bouw werk,” hij lacht er smakelijk om. 

Zojuist bouwde ERA de 50 duizendste woning in Zoetermeer dat de minister voor de oplevering wist te strikken. Martin stond tussen het publiek. "Mijn plezier zit in het bouwen zelf. Deze wijk twee onder een kap plus rijtjeshuizen is best leuk bouwen. Al heb ik geen eelt aan mijn handen er stáát wel wat.

Nomaden
De bouw is leuk, no nonsense, recht voor zijn raap. Als wij die gestresste koppies hier smorgens onze nieuwe wijk uit zien rijden voor hun 5 ton hypotheek en die BMW, willen wij voor geen goud met ze ruilen. In ons vak leef je vrij. En veel bouwvakkers wonen minstens zo riant, ze helpen elkaar met het bouwen."
Van kinds af wilde Martin de bouw in:"en de baas spelen. Ik begon onder een uitvoerder die liep te schreeuwen en te tieren, toen al dacht ik: straks zorg ik dat mijn mensen met plezier bouwen. Van lachen krijg je een goed product. Je hebt er nog steeds van die schreeuwers onder. Echt de manier om de bouw aantrekkelijk te maken voor jonge hoogvliegers, denk ik dan."

Opleverpunten
De bouw heeft een te negatief imgao, vindt Martin. "Soms als er een huis of appartement wordt opgeleverd merk je dat bewoners in de waan verkeren dat zij meer voorstellen omdat ze in een net pak achter een balie staan. Ze beseffen amper dat zonder ons de hele boel in mekaar stort. De bouw is veiliger dan vroeger, de keet netjes en warm, we hebben goed schoeisel en veilige kleren." "Als ik op verjaardagen hoor over 184 opleverpunten of 190 snap ik dat niet. Wij mogen bij ERA Bouw hooguit zes opleverpunten hebben. Kijk maar op de lijsten twee punten, drie, nul komt ook voor. Mijn opleverspecialist noteert krassen en of er iets scheef is voor de afwerker."

Arbeidsmarkt en Trouw
"Weet je wat het is? Over de dertigduizend woningen die goed worden opgeleverd hoor je niemand, alleen fouten komen op televisie," zegt regiobestuurder FNV Bouw Ingrid Pallada die naar de werkdruk informeert.
Frickus: "Ik ben een relaxte vakman die liefst minder dan 8 uur werkt. Dat staat en valt met goede mensen om je heen. Natuurlijk merk ik ook het probleem op de arbeidsmarkt. Je kunt moeilijker uitbesteden, de prijzen stijgen. Wij uitvoerders hebben ons eigen bedrijfje. We kunnen onze mensen voor een paar maanden bij elkaar stallen tot ons volgende project start. Ik wou dat het mij met vrouwen verging als met mijn mannen: we zijn elkaar enorm trouw."

Plakken
Nu al verheugt Martin Frickus zich dat zijn bouwkaravaan bijna weer verder trekt. Het begint ermee dat hij over een soppig grasveldje loopt, mijmerend over bouwstraten, waterhuishouding en ondergrond. "Die architect denkt alleen aan een mooie gevel. Ik ben een beetje typisch. Elk project plak ik altijd eerst in elkaar tot een maquette. Dan gaat de tekening leven. Je merkt meteen waar problemen komen. Die prefab kappen waren lastig plakken, dan weet ik dat het straks ingewikkeld wordt. Als ik plak hoef ik tijdens de bouw niet zo vaak op tekeningen te kijken. 3D? Niets voor mij."

Zo begon het ooit. "Ik speelde met mecano en hijskranen. Ik kom uit een Rotterdamse volkswijk waar iedereen naar de lts ging. Maar bij wielrennen deden al mijn vrienden mavo of atheneum. Dus ik naar de mts en later maakte ik avond hts af. Mijn vader werkte bij Verolme, maar ging meedoen met de kantine die mijn moeder exploiteerde. Net als zij heb ik een soort eigen winkeltje. Maar net als mijn vader werk ik onder de paraplu van een ander."

Vakbond
"Met een grote mond alleen red je het niet meer als uitvoerder. Ik probeer mensen met respect te behandelen zoals ook - namens Era - onze klanten. We proberen leerlingen op de bouwplaats te krijgen. Ik vind het leuk om die knulletjes te zien groeien."
Tegen Ingrid Pallada: "Ik weet eigenlijk niet waarom ik nooit lid ben geworden van de bond. Ik snap wel dat een werknemersorganisatie nodig is, alleen ben ik altijd meer voor en van mezelf. Maar ik ben ook nieuwsgierig dus doe mij maar zo'n informatie abonnement. Sta ik daar straks zelf in?"

Martin Frickus met
deeluitvoerder Michel Vollebregt