Komende Kerstnacht zit Roelof Tiede Oost, derde generatie directie van aannemerij Oost, als altijd op de voorste rij van de hervormde kerk De Ark, de minst zware kerk te Urk.
Met Brass Band Valerius en een koor belooft het een bijzondere dienst te worden. Bovenal omdat Roelof Tiede het splinternieuwe kerkgebouw dan net heeft opgeleverd.
Over een bijzonder bouwproces dat "van boven werd gestuurd."
ZEEBODEM De projectleider staat in de preekstoel in de vorm van een halve boot. Kan het Urkser? "Die botenvorm is symbolisch", legt hij uit als we onverwacht binnenlopen. "De dominee volgt het voorbeeld van Jezus Christus, een visserman. Op de muur hiertegenover komen afbeeldingen van de wonderbaarlijke visvangst met links een kotter en rechts een botter. Aangezien dat ene licht boven de kansel wat fel is, maak ik er even een rozet om. Ik ervaar het als voordeel dat ik vroeger ook heb gemetseld en getimmerd. Ik kan overal zo bijspringen," vertelt Roelof terwijl hij het trapje afdaalt.
ZEEBODEM "Deze preekstoel komt uit de vorige kerk. Die was gebouwd door mijn vader met zijn broers nadat ze mijn grootvader waren opgevolgd. Nu leiden wij als neven aannemerij Oost, het oudste bouwbedrijf van Flevoland. We waren uit de vorige kerk gegroeid, mijn vader vindt het geweldig dat nu ik onze kerk bouw. De vorige stond nog net op het oude Urkerland, met deze zijn we afgedaald naar de bodem van de zee. Er zitten dan ook heipalen van dertien en halve meter onder. Dus de preekstoel vaart als het ware drie meter onder de zeespiegel."
UUR U Vanwege de naam De Ark en natuurlijk de geschiedenis van Urk zijn er in de hele kerk verwijzingen naar wassend water: "De ark bij het gezangenbord en de symboliek in het glas in lood van Nicolaas Sampron gaat over de bijbelse Ark van Noach.
Daar is het opkomend water, de zondvloed met bliksem en regen," wijst Roelof Tiede. "De duif met een olijftak als teken dat het water zakt en de regenboog als belofte dat het nooit meer zo erg zal worden. Op de muur komt een kruis van hout dat al op de aardbodem was ten tijde van de Here Jezus," zegt Roelof aangenaam verrast als iemand hem het gouden naambordje aanreikt met daarop: Hervormde Gemeente De Ark.
Het uur U nadert. De kroonluchters hangen al en het orgel is testklaar. "We hebben een jaar over de bouw gedaan met een man of zes waaronder een prima uitvoerder en daarnaast de nodige onderaannemers," vertelt Roelof.
VRIJWILLIGERS "Met grond erbij kostte het project vier miljoen euro. We zouden samengaan met de gereformeerde kerk, helaas hebben zij gemeend een aparte kerk te moeten beginnen. Zo gaat dat met mensenwerk," berustend haalt Roelof Tiede de schouders op, het kleine Urk kent inmiddels zo'n twintig kerken. "Uiteindelijk besloot de kerkvoogdij toch een grote kerk te bouwen waar al onze 2000 leden in kunnen. Om de prijs binnen de perken te houden zijn galerij en orgelfront door vrijwilligers ingetimmerd."
Doordat Roelof Tiede als lid van de kerk en bouwer bij het overleg zat met architect en kerkvoogdij, wist hij een aantal problemen te voorkomen. "Toen ze besloten dat de kansel mee moest vroeg ik: 'waarlangs?' Want je kunt hem moeilijk maandenlang in de regen laten staan, hij kon er pas in toen het dak erop zat. Dus moest de architect de maten van het deurkozijn aanpassen zodat deze brede kansel erdoorheen kon. Ook zorgde ik voor meer vierkante meters in technische ruimten voor de techniek voor luchtbehandeling. Architecten hebben meestal weinig aandacht voor ruimten waar weinig eer aan is te behalen. "
HAAN KRAAIT
De stalen torenspits van twaalf meter, werd met hout en koper bekleed naast de kerk. Hij werd in één keer naar boven getakeld op de toren van 37 meter hoogte. Roelof Tiede:"ze zeggen wel eens dat een toren als een vinger naar boven wijst."
"Niks ervan," corrigeert een stem achter hem die blijkt toe te behoren aan Jelle Bakker, opzichter van het college van kerkrentmeesters: "Het is juist andersom. Die toren wijst van boven naar het woord beneden. Vandaar dat een preekstoel pal onder de toren hoort te staan omdat woord te verkondigen."
Op 22 december komt er een vergulde koperen haan met kruis bovenop de toren.
Wat symboliseert die haan eigenlijk?
"Er wordt gezegd dat de haan kraaide toen Petrus in een lastige positie kwam. Jezus zat al gevangen toen Petrus werd gevraagd: kent gij deze Jezus van Nazareth? Petrus schudde zijn hoofd: 'ik ken die man niet.' Dus die haan houd je wakker en roept je ter kerke. Verder terug in de heidense tijd schijnt de haan vruchtbaarheid te betekenen."
Wat was het moeilijkste bij dit project?
"De overspanning van de enorme ruimte. Dat losten we op door heel goed aan de veiligheid te denken voor de mensen, met netten en randbeveiliging."
Waarover ben je zenuwachtig geweest?
"Nee, dat zit niet echt in mij. Maar als stalen elementen van 16 ton die het dak moeten dragen geplaatst worden, ben je wel als dat ze staan. Die spanten zijn ellendig, slappe, draaiende gevaartes tot je ze verankert. We bouwden ze buiten in elkaar waarna we ze met een zware kraan overeind hesen. "
GEEN TOEVAL
Komt er een gedenksteen met de naam van de aannemerij?
"Normaal doen wij dat nog wel. Maar een Godshuis kleed je niet aan met mensennamen," vindt Roelof Tiede en Jelle Bakker is het roerend met hem eens: "Wij hebben ook het college van kerkvoogden niet vermeld. Het gaat hier niet om ijdelheid maar om werken van God. Zonder de inzet en betrokkenheid van Roelof en zijn bedrijf was het echter nooit gelukt, dat mag u best weten. Elke avond om elf uur zag ik hem nog op de steiger in de nok."
Wat vind je het belangrijkste aan deze oplevering?
"De dankbaarheid hoe wij hier hebben gewerkt. Het is echt gestuurd, zo heb ik dat ervaren. Neem die mooie houten kerkbanken," zegt Roelof. "Hoe daarover eenheid ontstond in de inrichtingscommissie van wijze vrouwen met smaak. Terwijl daar toch zoveel verschillende gedachtes heersen."
Jelle Bakker knikt ernstig:"er zijn teveel toevalligheden om dat niet te zien. Net toen er echt geen geld meer was, bleek het glas in lood te zijn gefinancierd door een anonieme schenker. Zulke dingen gebeurden voortdurend."
De bijbelteksten aan de muur in de schaftruimte hingen er kortom niet voor niets:
'Zie, de Heer heeft jou uitgekozen een tempel te bouwen die HEM als heiligdom zal dienen. Ga dus vastberaden aan het werk.'
Publicatiedatum: 16-12-2007