De vorm van medezeggenschap is meestal afhankelijk van het aantal werknemers in een bedrijf. Er zijn verschillende vormen van medezeggenschap, afhankelijk van het aantal werknemers in een bedrijf. Ook kunnen sectoren, bedrijfstakken, en bedrijfssituaties verschillen.
Daarom is er niet een-en-dezelfde vorm van medezeggenschap, maar zijn er in overleg met de vakbeweging verschillende medezeggenschapsvormen ontstaan. Ze hebben wel allemaal hetzelfde doel: invloed op het bedrijfsbeleid door werknemers en belangenbehartiging.
Ondernemingsraad
De meest voorkomende naam is ondernemingsraad (OR). Een onderneming met meer dan 50 werknemers is wettelijk verplicht een or op te zetten
Gemeenschappelijke ondernemingsraad en onderdeelcommissie
In een groep van kleine ondernemingen kan ook voor een andere constructie worden gekozen. Wanneer deze met elkaar een geheel (bijvoorbeeld een holding) vormen, kan een een gemeenschappelijke ondernemingsraad (G-OR) worden opgericht.
Als de bedrijven in de holding groter zijn, komt het voor dat men per bedrijf een onderdeelcommissie (OC) instelt om medezeggenschap op werkmaatschappijniveau beter mogelijk te maken.
Groepsondernemingsraad
In een concern met meerdere bedrijven en divisies komt het voor dat er per divisie een zogeheten groepsondernemingsraad (GOR) wordt ingesteld. Deze GOR behartigt de gemeenschappelijke belangen van de werkmaatschappijen in desbetreffende divisie.
Als er voor de onderliggende werkmaatschappijen een OR of OC is ingesteld dan behartigt die de belangen en zaken die spelen in de individuele werkmaatschappijen. Zijn er geen onderliggende OR-en of OC's dan komen de zaken van de werkmaatschappij ter behartiging op de agenda van de GOR.
Soms wordt een GOR ook wel divisie-ondernemingsraad (DOR) genoemd.
In de sectoren bouw en meubel- en houtindustrie zijn concerns soms meer regionaal georganiseerd. De medezeggenschap volgt dan het regiomodel en voor een regio doet dan een regio-OR de medezeggenschap.
Centrale ondernemingsraad
Een centrale ondernemingsraad (COR) is een overkoepelende ondernemingsraad voor een groep van bedrijven, een holding of concern. De COR overlegt met de top van de bedrijfsleiding bij een concern, bijvoorbeeld de Raad van Bestuur.
Personeelsvertegenwoordiging
In een onderneming met 35 tot 50 werknemers moet volgens de wet een personeelsvertegenwoordiging (PVT) ingesteld worden.
In een onderneming van 10 tot 35 werknemers is het instellen van een PVT verplicht als een meerderheid van de werknemers daarom vraagt, of als het in de CAO is voorgeschreven (bijvoorbeeld CAO Woondiensten).
In een onderneming met minder dan 10 mensen kan vrijwillig een PVT ingesteld worden.
Voordeel van een PVT in een kleine onderneming is dat wettelijk vaststaat waarover de directeur advies of instemming moet vragen aan de werknemersvertegenwoordiging.
Personeelsvergadering
Een bedrijf tot 35 werknemers is verplicht een personeelsvergadering (PV) in te stellen, wanneer er geen OR of PVT is. De personeelsvergadering is een vergadering van de directeur met het voltallige personeel, minimaal twee keer per jaar. In die vergadering informeert de directeur het personeel over de ontwikkelingen in de onderneming en de algemene gang van zaken.