Van 4-6 november heeft FNV Bouw deelgenomen aan een BWI-missie naar Turkije. In Ankara werden de vier vakbonden in de bouw- en houtsectoren bezocht waar al jarenlange samenwerkingsrelaties mee bestaan: YOL-Is, Orman-is, Agac-is en Cimse-is. Doel was om de vakbondssituatie in Turkije in beeld te brengen en om te kijken op welke wijze BWI en FNV Bouw in 2010 (projectmatige) ondersteuning kunnen geven.
Allereerst is gekeken naar de vakbondssituatie in Turkije, die bepaald niet gemakkelijker is geworden sinds het aantreden van de huidige regeing van de AK Partij onder leiding van premier Erdogan. De vier bonden maken deel uit van de vakcentrale Turkis die hevig moet concurreren met Hakkis, de vakcentrale die gelieerd is aan de AK Partij. Regelmatig vindt overloop van leden plaats richting Hakkis.
Voorts heeft men te maken met een tamelijk vakbondsonvriendelijke arbeidswetgeving en een systeem waarbij vakbonden slechts aan collectieve behartiging mogen doen bij een organisatiegraad van minimaal 10% per sector en een organisatie van 50% +1 per onderneming. Lastige restricties die het vakbondswerk aanzienlijk hinderen en die mogelijkerwijs in 2010 - op verzoek van de Europese Unie - worden versoepeld.
Turkije kent een bevolking van ca. 72 miljoen zielen, waarvan 30 a 35 miljoen tot de beroepsbevolking kunnen worden gerekend. Hiervan is weer de helft werkzaam in de zogenoemde informele sector. Van de werkende bevolking met een vast contract is ca. 3,2 miljoen lid van een vakbond binnen de federaties Turkis, Hakkis of de derde federatie DISK. In concreto betekent dit een organisatiegraad van pakweg 10%. Werkenden in de informele sector kunnen geen lid worden van een vakbond.
Turkije kent momenteel een werkloosheid van 2 a 3 miljoen. Exacte schattingen zijn moeilijk te krijgen, zoals ook bleek tijdens een bezoek aan de directeur van de vestiging van de Internationale Arbeidsorganisatie ILO in Turkije.
Yol-Is is een van de grotere vakbonden in de bouwsector (60.000 leden), maar heeft te maken met ledenverlies. Hij heeft veel leden bij de grotere bouwondernemingen. De bond zegt veel last te hebben van het verschijnsel dat leden geregistreerd moeten worden bij een notaris (kosten 20 euro) en dat werkgevers op de hoogte van een lidmaatschap worden gesteld.
Georganiseerde leden profiteren alleen van de gemaakt Cao-afspraken, maar veel werknemers werken bij kleine bedrijfjes of als zelfstandigen.
Agac-is zoekt zijn leden vooral in de houtverwerkende industrie en heeft ook last van ledenverloop richting Hakis. De bonden van deze laatste federatie sluiten ondernemings-CAO's met geen of zeer geringe loonsverhogingen (en dat terwijl de inflatie hoog is). Een en ander is uiteraard aantrekkelijk voor werkgevers, maar niet voor werknemers.
De bond heeft slechts 7 werknemers, waarvan drie bestuursleden, die per bus het land door reizen om (ondernemings)CAO's af te sluiten. Vrijwilligers zijn in de regio's actief. De bond heeft nog slechts 5000 leden en heeft de provincie Kayseri, met een sterk opkomende houtverwerkende industrie, tot zijn speerpunt verklaard Hier moet ledengroei worden bereikt. De bond maakt in het algemeen een sobere indruk en heeft in het verleden eerder via projecten met BWI samengewerkt.
Orman-is is een andere bond binnen Turkis en voornamelijk actief binnen de bosbouwsector. De grootste werkgever in de bosbouw is de Turkse overheid. Niet geheel verrassend in dit verband is dat ook hier leden overgelopen zijn naar de onder Hakis opererende bond OZ-Orman. Wel verrassend is dat geen leden meer resteren, alle leden zijn vertrokken. We praten dus inmiddels over een bond zonder leden. Orman-is is wel via een groot aantal rechtszaken bezig het verloren gegane terrein terug te winnen, vooralsnog echter zonder al te veel resultaat. Aan de Bwi is gevraagd ondersteuning te leveren.
De vierde bond die bezocht is, is Cimse-is, vooral actief in de cementsector. Deze bond heeft niet te kampen met ledenverlies en heeft geen last van concurrentie van Hak-is-bonden . Zij denken dat dit vooral komt door een goede verstandhouding met werkgevers(organisaties). Ook weten zij de leden in hun sector goed te bereiken. Binnen Turk-is wordt gekijken of hun werkwijze niet meer navolging zou kunnen krijgen. Met name binnen de grotere bedrijven heeft Cimse een goede positie.
Op basis van een rapportage van de missie van november zal begin 2010 door BWi en bonden in Skandinavie en Nederland en Zwitserland worden bekeken in hoeverre tot samenwerking met collega-vakbonden in Turkije kan worden overgegaan.
