Voor alle werknemers van Nederland geldt sinds 1 april 2007 een vernieuwde Arbeidstijdenwet, waarin staat hoe lang een werkgever een werknemer mag laten werken. De nieuwe wet heeft nog maar vier regels over de maximum arbeidstijd in plaats van twaalf. Werknemers mogen:
- maximaal twaalf uur per dienst werken en
- maximaal zestig uur per week,
- in een periode van vier weken gemiddeld 55 uur per week werken en per zestien weken gemiddeld 48 uur.
- De dagelijkse rusttijd is elf uur per 24 uur, één keer per week in te korten tot acht uur.
Werknemers mogen zelf beslissen of ze op zondag werken, tenminste in situaties waar het werken op zondag niet vanwege de aard van het werk nodig is (zoals delen van de procesindustrie, verpleging), maar vanwege bedrijfsomstandigheden (zoals in de detailhandel). De werknemer heeft minimaal dertien vrije zondagen per jaar. Van deze laatste (wettelijke) norm kan in collectief overleg worden afgeweken.
Een nachtdienst is een dienst waarin meer dan één uur arbeid wordt verricht tussen 0.00 en 6.00 uur. Wanneer een werknemer per zestien weken zestien of meer nachtdiensten werkt, mag zijn arbeidstijd gemiddeld maximaal veertig uur per week zijn.
De maximale arbeidstijd per nachtdienst wordt tien uur. Hoogstens 22 keer per jaar en maximaal vijf keer per twee weken mag dit twaalf uur zijn ten behoeve van ziektevervanging, onderhoudsstops enzovoort.
Doelstelling van de wet
Belangrijkste doelstelling van de vernieuwde Arbeidstijdenwet is deregulering: werkgevers en werknemers moeten veel samen regelen. De nieuwe wet bevat veel minder normen en is ook simpeler van opzet. De inzet van de FNV is in cao’s goed te kijken naar de arbeidstijdenregeling. Belangrijk is om te kijken naar roosters, want in de nieuwe wet is geen grens meer tussen werk en overwerk. Als het maar op maximaal twaalf uur per dag en zestig uur per week neerkomt.
Ook is het belangrijk te weten waar de mogelijke risico’s voorkomen, bijvoorbeeld bij veel nachtarbeid. Via de cao-onderhandelingen kan de vakbeweging het niveau van bescherming omhoogtrekken en de zeggenschap van werknemers over de arbeidstijden versterken. Bijvoorbeeld door voorwaarden te stellen aan overwerk en die vastleggen. Of voorwaarden voor de totstandkoming van roosters vastleggen.
In cao’s staan grenzen die verder gaan dan de Arbeidstijdenwet. Dat werknemers bijvoorbeeld maximaal tien uur per dag en 45 uur per week mogen werken. Of dat ouderen iets minder nachtdiensten hoeven te draaien.
Inzet FNV
De strategie van de FNV rond arbeidstijden bevat twee hoofdlijnen. Ten eerste het stellen van verantwoorde grenzen om de veiligheid en gezondheid van de werknemer te beschermen en de combinatie van werk en privé mogelijk te maken. En anderzijds het vergroten van de collectieve en individuele zeggenschap van de werknemer over de werktijden. Hoe groter de zeggenschap van de werknemer des te minder belangrijk het voor hem is om de werktijden tot in detail in grenzen en regels vast te leggen.
--